نحوه محاسبه بازده


مرتضی امینی
نوشتاري جهت آشنايي بيشتر با مسائل اقتصادي ايران و جهان

نحوه محاسبه بازده

به منظور ارائه‌ی روشی که بتوان از طریق آن محاسبه بازده سبدگردان داریوش و همچنین عملکرد سبدگردان را ارزیابی نمود، از دو فرمول شناخته‌ شده جهانی تحت عناوین

  • اول – نرخ بازدهی پولی وزنی – (MWRR) معادل Money Weighted Rate of Return
  • دوم – نرخ بازدهی زمانی وزنی – (TWRR) معادل Time Weighted Rate of Return

استفاده می‌شود که در این پیوست چگونگی محاسبه‌ی این دو روش تشریح می‌شود.

نرخ بازدهی پول وزنی (MWRR) برای هر سبد اختصاصی محاسبه می‌شود و به گونه‌ای طراحی شده تا بیانگر بازدهی هر سبد اختصاصی تحت مدیریت سبدگردان باشد. نرخ بازدهی زمان وزنی (TWRR) بیانگر بازدهی کل تمامی دارایی‌های تحت مدیریت سبدگردان است و نشان می‌دهد که سبدگردان به طور متوسط تا چه حد در مدیریت سبدهای اختصاصی تحت مدیریت خود، موفق به کسب بازدهی برای سرمایه‌گذاران شده‌است. به عبارت دیگر سرمایه‌گذاران با توجه به بازدهی سبدگردان، می‌توانند عملکرد سبدگردان را ارزیابی نموده و در مورد سپردن مدیریت دارایی خود به سبدگردان تصمیم‌گیری کنند. سبدگردان، بازدهی سبد اختصاصی را به صاحب سبد (سرمایه‌گذار) مربوطه گزارش می‌کند، در حالی‌که موظف است بازدهی سبدگردان را جهت اطلاع عموم در تارنمای خود منتشر کند.

نحوه محاسبه بازده

یکی از فنون تعیین ارزشمندی سهام و تصمیم گیری در مورد خرید و فروش سهام از دیدگاه بنیادی، محاسبه ارزش ذاتی سهام از طریق تنزیل جریانات نقدی آتی و مقایسه آن با قیمت جاری سهام است. محاسبه ارزش ذاتی سهام از این طریق شامل دو مرحله اصلی است: اول تعیین جریانات نقدی آتی هر شرکت و دوم تعیین نرخ بازده مورد انتظار یا به عبارت دیگر نرخ تنزیل جریان نقدی برای محاسبه ارزش فعلی جریانات نقدی آتی. برای محاسبه نرخ بازده مورد انتظار مناسب برای هر شرکت نیز به یک الگوی قیمت گذاری نیاز داریم که با توجه به عامل یا عوامل تعیین کننده ریسک هر شرکت، نرخ بازده مورد انتظار برای آن شرکت را تعیین کند.

برخی از خدمات سایت، از جمله مشاهده متن مطالب سال‌های گذشته روزنامه‌های عضو، تنها به مشترکان سایت ارایه می‌شود.
شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:

در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 700,000ريال را پرداخت کنید.
همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب از مجلات عضو و دسترسی نامحدود به مطالب روزنامه‌ها نیز برای شما فعال خواهد شد!
پرداخت از طریق درگاه بانکی معتبر با هریک از کارت‌های بانکی ایرانی انجام خواهد شد.
پرداخت با کارت‌های اعتباری بین‌المللی از طریق PayPal نیز برای کاربران خارج از کشور امکان‌پذیر است.

به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!

اقتصاد ما

محاسبه نحوه محاسبه بازده قيمت پاياني هر نماد براي اعمال در محاسبات شاخص و درصورتي که نماد مذکور در آن روز معامله داشته باشد، به شرح زير است:

اگر حجم معامله شده از حجم مبنا کمتر باشد :

Price = Closing price + (Traded volume)/ (Base Volume) *(VWAP - Closing Price)

در اين فرمول داريم :

Price= قيمت سهام براي محاسبه در شاخص

Closing price= قيمت پاياني روز معاملاتي قبلي

Traded Volume= حجم معامله شده از آن نماد در جلسه معاملاتي جاري

Base Volume= حجم مبنا

VWAP= قيمت ميانگين وزني، نحوه محاسبه VWAP (Volume Wieghted Average Price ) به شرح زير است:

VWAP = ?(Price * Traded Volume ) / ?Traded Volume

Traded Volume of trade= حجم هر معامله

Price= قيمت هر معامله

اگر حجم معامله شده نماد از حجم مبنا بيشتر باشد، همان قيمتVWAP مبناي محاسبه قيمت پاياني در شاخص خواهد بود.

2- نحوه محاسبه شاخص

چگونگي محاسبه شاخص کل، شاخص تابلوهاي اصلي و فرعي، شاخص صنعت و شاخص گروه­ها به شرح زير است:

Index = ?(Pn * Qn )* 100/Base (فرمول لاسپيرز):

Pn= قيمت بر اساس فرمولهاي فوق

براي شاخص کل، مجموع حاصلضرب آخرين قيمت در سرمايه کليه شرکتها بر عدد پايه تقسيم شده و با ضرب در عدد 100 شاخص کل محاسبه مي شود.

براي تابلو اصلي و فرعي کسر فوق فقط براي شرکتهاي موجود در آن تالار محاسبه شده و براي گروههاي صنعت، شاخص آن گروه بر اساس فرمول فوق و فقط براي آن گروهها محاسبه مي­شود .

قيمت هاي تعادلي و تعديل پايه:

1- هنگام افزايش سرمايه از محل اندوخته (سهام جايزه):

هنگام افزايش سرمايه به­صورت سهام جايزه، با توجه به اينکه در اين موارد آورده نقدي نداريم، لذا پايه شاخص نيز تعديل نخواهدشد و اگر قيمت سهام متناسب با افزايش سرمايه و مطابق فرمول زير کاهش يابد، شاخص تغيير نخواهد کرد:

Adjusted Price = Close Price / (1+ a)

Adjusted Price= قيمت تعادلي

Close Price= قيمت پاياني روز معاملاتي قبلي

a= ضريب افزايش سرمايه

حال اگر نمادي که افزايش سرمايه داشته است با قيمت تعادلي (Adjusted Price) باز شود، تغيير قيمت در شاخص نخواهيم داشت. بديهي است اگر نماد مذکور با قيمتي بالاتر از قيمت تعادلي باز شود، افزايش شاخص و در صورتي که با قيمتي پايين تر از قيمت تعادلي باز شود کاهش شاخص خواهيم داشت.

2- هنگام افزايش سرمايه از محل آورده نقدي (حق تقدم خريد):

در هنگام افزايش سرمايه از محل آورده نقدي، با توجه به آورده نقدي يا مبلغ صرف سهام، پايه شاخص مطابق فرمول زير نيازمند تعديل خواهدبود::

New Base = Old Base * (Old Cap + 1000 * Right Cap)/ Old Cap

Old Base= پايه شاخص روز قبل

Old Cap= ارزش بازار روز قبل

Right Cap= سرمايه حق تقدم

بعد از باز شدن نماد اگر سهام با قيمت تعادلي زير باز شود، شاخص تغيير نخواهد يافت و اگر سهم با قيمت بالاتر از قيمت تعادلي باز شود افزايش شاخص خواهيم داشت:

Adjusted Price = (Close Price + 1000* a) / (1+a)

Adjusted Price= قيمت تعادلي پس از افزايش سرمايه

Close Price= قيمت پاياني روز معاملاتي قبل

a= ضريب افزايش سرمايه

شايان ذکر است که هنگام کاهش سرمايه (درصورتي که همراه با آورده نقدي نباشد) نيز همانند سهام جايزه عمل شده و در هنگام محاسبه قيمت تعادلي ضريب افزايش سرمايه منفي است.

3- هنگام افزايش سرمايه همزمان به صورت حق تقدم خريد سهام و سهام جايزه:

در مواقع افزايش سرمايه با توجه به آورده نقدي يا مبلغ صرف سهام نياز به تعديل پايه شاخص خواهيم داشت. جهت تعديل پايه داريم :

New Base = Old Base * (Old Cap + 1000 * Right Cap)/ Old Cap

Old Base= پايه شاخص روز قبل

Old Cap= ارزش بازار روز قبل

Right Cap= سرمايه حق تقدم

بعد از باز شدن نماد اگر سهام با قيمت تعادلي زير باز شود شاخص تغيير نخواهد يافت و اگر سهم با قيمت بالاتر از قيمت تعادلي باز شود، افزايش شاخص خواهيم داشت:

Adjusted Price = (Close Price + 1000* a) / (1 + a + b)

Adjusted Price= قيمت تعادلي پس از افزايش سرمايه

Close Price= قيمت پاياني روز معاملاتي قبل

a= ضريب افزايش سرمايه حق تقدم

b= ضريب افزايش سرمايه جايزه

شايان ذکر است که کاهش سرمايه (درصورتي که همراه با آورده نقدي نباشد) نيز همانند جايزه عمل شده و در هنگام محاسبه قيمت تعادلي ضريب افزايش سرمايه منفي و جهت تعديل پايه نيز سرمايه منفي در فرمول لحاظ مي شود.

4- هنگام افزودن يک شرکت جديد به شاخص

در هنگام اضافه کردن يک شاخص جديد بايد پايه شاخص به نحو زير تعديل شود تا تغييري در عدد شاخص نداشته باشيم. بديهي است که اين تعديل بعد از اولين معامله روي اين نماد خواهد بود:

New Base = Old base * (old cap + capital * price) / old cap

New base= پايه جديد شاخص

Old Base= پايه شاخص روز قبل

Capital= سرمايه شرکت وارد شده به شاخص

Price= قيمت معامله شده شرکت وارد شده به شاخص

Old Cap= ارزش بازار در پايان روز معاملاتي قبل ?(Pn * Qn )

5- شاخص بازده نقدي و قيمت

هدف از محاسبه اين شاخص تاثير اعلام سود نقدي بر پايه شاخص است و در حالت اعلام سود با توجه به کاهش احتمالي قيمت سهم، پايه شاخص به نحوي اصلاح خواهد شد که سبب کاهش شاخص نشود.

بدين منظور داريم:

Index Tedpix = ?PnQn *100/ base

Index Tedpix= شاخص بازده نقدي و قيمت

?PnQn= ارزش بازار

در مواقع اعلام سود نقدي يا افزايش سرمايه جهت تعديل پايه خواهيم داشت:

Base Tedpix = [Base Tepix * ?(PnQn - DnQn)/ ?PnQn] +

[?(Base Tepix) * Base Tedpix (t-1)/Base Tepix(t-1) ]

Base Tedpix= پايه شاخص بازده نقدي و قيمت

Base Tepix= پايه شاخص کل

PnQn= ارزش بازار (به ازاي هر سهم برابر است با قيمت * سرمايه )

DnQn= سود نقدي * سرمايه (به ازاي شرکتهايي که سود اعلام کرده اند)

Base Tepix(t-1)= پايه شاخص بازده نقدي و قيمت روز قبل

Base Tepix(t-1)= پايه شاخص کل روز قبل

6- شاخص بازده نقدي

Index Tedix = 1653 * Base Tepix / Base Tedpix

Index Tedix= شاخص بازده نقدي

Base Tepix= پايه شاخص کل

Base Tedpix= پايه شاخص بازده نقدي و قيمت

مرتضی امینی
نوشتاري جهت آشنايي بيشتر با مسائل اقتصادي ايران و جهان

نحوه محاسبه نرخ واقعی بازده سرمایه‌گذاری

ایبنا- به گفته احمد یزدان‌پناه ‌اقتصاددان نرخ واقعی بازده یک سرمایه‌گذاری (یعنی پس از تعدیل آن به لحاظ تورم) عبارت است از درصد سالانه سود به‌دست آمده از آن؛ بنابراین نرخ واقعی به‌درستی و به‌طور دقیق بیانگر «قدرت خرید» واقعی یک میزان معین از پول در طول زمان است. تعدیل بازده اسمی (پولی) به‌دلیل تورم و تصحیح آن این امکان را به سرمایه‌گذار می‌دهد تا آن مقدار از بازده اسمی خود را که بازده‌ای واقعی است مشخص و تبیین کند.
به گفته این استاد دانشگاه علاوه بر تعدیل تورم، سرمایه‌گذاران باید به اثر سایر عوامل، مثل مالیات و هزینه‌های سرمایه‌گذاری مثل کارمزدها، در محاسبه بازده واقعی پول خود در انتخاب گزینه‌های مختلف سرمایه‌گذاری توجه کنند. یزدان‌پناه در یادداشت خود به محور‌های کلیدی پرداخته است که از جمله آن می‌توان به این نکته اشاره کرد که نرخ واقعی بازده تعدیل‌کننده سود سرمایه‌گذاری به دلیل آثار تورم است. همچنین نرخ واقعی بازده با دقت بیشتری عملکرد سرمایه‌گذاری‌ها را نسبت به نرخ اسمی بازده اندازه‌گیری می‌‌کند. به عنوان مثال فرض کنید یک برگ اوراق قرضه یا مشارکت خریده‌اید یا در آن سرمایه‌گذاری کرده‌اید که نرخ سود یا بهره سالانه ۲۰درصد دارد، اگر نرخ تورم جاری و فعلی سالانه ۱۵ درصد باشد، نرخ واقعی بازده شما از آن سرمایه‌گذاری یا پس‌انداز فقط ۵ درصد است. این بدان معنی است که «ارزش واقعی» پاداش پس‌انداز شما که ایثارگونه مصرف حال و فعلی خود را به امید بهبود کمی و کیفی آن به آینده موکول کرده‌اید، به آینده‌ای که سراسر با «نااطمینانی» و نامعلومی و نایقینی همراه است، آینده‌ای که شما شاید نباشید، ولی اصل و فرع آن قرض‌دهی سر جایش باشد، به هر حال به خاطر تورم پس‌انداز و سرمایه‌گذاری شما از ۲۰ درصد به ۵ درصد کاهش یافته است.
این اقتصاددان اظهار کرده است: می‌توانیم با نرخ‌های فرضی مثال بالا، سناریوی دیگری مطرح کنیم. مثلا شما ۲۰۰ میلیون جمع کرده‌اید تا اتومبیلی تهیه کنید. قبل از خرید تصمیم می‌گیرید یک‌سال دیگر صبوری کنید تا با بازده پس‌انداز آن پول در یک بانک بتوانید اتومبیل کمی بهتر بخرید، بالا رفتن ۱۵ درصدی تورم با برنامه‌ریزی شما چه می‌کند؛ همان اتومبیل قبلی را هم اگر بتوانید بخرید شاهکار کرده‌اید. به ‌هر حال، یک سرمایه‌گذار باید به نرخ بازده واقعی یا اسمی نحوه محاسبه بازده تکیه کند؟ نرخ‌های واقعی یک تصویر حقیقی نه فتوشاپ از چگونگی عملکرد یک سرمایه‌گذاری به شما می‌دهد. در صورتی که نرخ‌های اسمی یا پولی آنهایی هستند که شما در تبلیغات قرض‌دهندگان مثل بانک‌ها و در راستای اغواگری‌ها یا در معرفی محصولات مالی و سرمایه‌گذاری می‌بینید.
عوامل اثرگذار بر نرخ واقعی بازده
به گفته یزدان‌پناه مشکلی که در رابطه با نرخ بازده واقعی یا نرخ واقعی بازده داریم آن است که شما تا اتفاق نیفتد نمی‌دانید مقدار آن چقدر است. یعنی، تورم برای هر دوره زمانی معین و مشخص (Given) یک نماگر دنبال رو (Trailing) و به دنبال واقعه آمدنی و از مشاهدات گذشته است. استاد بزرگوار و با سواد ما در درس سرمایه‌گذاری‌های مالی در دانشگاه ایالتی ایوا، وقتی به اینجا می‌رسیدیم تمثیلی می‌آورد که اشتباه در لحاظ کردن تورم انتظاری در سرمایه‌گذاری‌ها مثل اشتباه در بستن دکمه‌های پیراهن است که تا به دکمه آخر نرسی نمی‌فهمی که از اول، از اولین دکمه، کارت با اشتباه همراه بوده است. به هر حال ویژگی آن نوع نماگر‌ها آن است که تنها وقتی محاسبه‌پذیر می‌شوند که دوره زمانی آنان به پایان رسیده باشد. به علاوه، نرخ بازده واقعی کلا وقتی به درستی به دست می‌آید که سایر هزینه‌ها را که در بالا بدان اشاره شد نیز به حساب آوریم.
تفاوت میان نرخ بهره یا سود اسمی و واقعی
این استاد اقتصاد بیان کرده است: نرخ بهره واقعی به نرخ بهره‌ای گفته می‌شود که برای تورم تعدیل و تصحیح شده، یا به عبارت دیگر، تورم یعنی کاهش قدرت خرید پول ما از آن زدوده و محو شده باشد تا بتواند به درستی منعکس‌کننده واقعی «هزینه وجوه» قرض یا وام‌گیرنده و مشخص‌کننده بازدهی واقعی قرض‌دهنده یا یک سرمایه‌گذار باشد. نرخ سود یا بهره اسمی یا پولی به نرخ بهره‌ای گفته می‌شود که هنوز نرخ تورم در آن لحاظ نشده است. با نرخ تورم هم که همه آشنا هستیم و با آن مانوس، و به معنی آن است که یک واحد پولی ملی ما (درست آن ریال است، ولی شما مثلا یک اسکناس ۱۰۰۰ تومانی را در نظر بگیرید) دیگر نمی‌تواند به طور موثر، یعنی در عمل، همان مقدار کالایی را که ماه قبل، به فرض با آن می‌توانستیم بخریم امروز خریداری کنیم.

آموزش محاسبه ضریب بتا به همراه نمونه

آموزش محاسبه ضریب بتا به همراه نمونه

ضریب بتا معیاری است که در تحلیل بنیادی برای محاسبه میزان نوسانات (ریسک و بازدهی) یک سهم یا یک پرتفوی بورسی نسبت به حرکت کلی بازار استفاده می‌شود. حرکت کلی بازار در بورس ایران با شاخص کل نشان داده می‌شود به همین دلیل ضریب بتای شاخص کل عدد یک است و ضریب بتایس بقیه سهم‌ها با توجه به میزان انحرافی که از شاخص کل دارند، محاسبه می‌شود. در این مقاله قصد داریم به آموزش نحوه محاسبه ضریب بتا در نحوه محاسبه بازده بورس ایران بپردازیم و با محاسبه بتا به صورت عملی شما را با این ضریب و نحوه استفاده از آن آشنا کنیم.

پیشنهاد مطالعه: سود مرکب در بورس

نحوه محاسبه ضریب بتا در بورس ایران

برای محاسبه ضریب بتا باید ابتدا فرمول آن را بدانید. فرمول ضریب بتا در بورس از تقسیم کردن کواریانس بازده سهم و بازده بازار به واریانس بازده بازار (شاخص کل) به دست می‌آید.

نحوه محاسبه ضریب بتا در بورس ایران

شاید این فرمول در نگاه اول، پیچیده به نظر بیاید اما بعد از توضیحاتِ ما، این فرمول و نحوه محاسبه ضریب بتا در بورس برای شما ساده می‌شود. ابتدا کواریانس و واریانس را به زبان ساده توضیح می‌دهیم.

کواریانس، نحوه حرکت دو سهم را نسبت به یکدیگر نشان می‌دهد. کواریانس مثبت نشان دهنده این است که با بالا یا پایین شدن قیمت‌ها، سهم‌ها با یکدیگر و در یک جهت حرکت می‌کنند. کواریانس منفی نشان دهنده این است که سهم‌ها در جهت مخالف یکدیگر حرکت می‌کنند یعنی با افزایش قیمت یکی، قیمت دیگری کاهش پیدا می‌کند. به زبان ساده کواریانس در فرمول ضریب بتا، همبستگی سهم و شاخص کل را نشان می‌دهد.

واریانس، میزان حرکت یک سهم را نسبت به میانگین کل سهم‌های موجود در یک بازار نشان می‌دهد. با این حساب حالا مفهوم این فرمول را بهتر متوجه می‌شوید. در قسمت بعدی ضریب بتا را برای یکی از سهم‌های بورسی محاسبه می‌کنیم تا بهتر با نحوه استفاده از این فرمول آشنا شوید.

پیشنهاد مطالعه: دوره جامع آموزش بورس تهران

یک نمونه از محاسبه ضریب بتای سهام در بورس ایران

در این قسمت قصد داریم، آموزش محاسبه ضریب بتا در نماد «شبندر» را در یک بازه ۳ ماهه بررسی کنیم (شما می‌توانید از بازه‌های سالیانه استفاده کنید).

برای محاسبه ضریب بتا، ابتدا اطلاعات مربوط به قیمت نماد شبندر و شاخص کل را از سایت TSETMC یا سایت tse.ir دانلود کنید. دقت کنید که تاریخ استفاده از داده‌های قیمت در سهام و شاخص کل باید یکی باشند. ما در این نمونه از اطلاعات مربوط به تاریخ ۱۵ فروردین ماه سال۱۴۰۱ تا ۱۵ تیر ماه همین سال استفاده کرده‌ایم.

پیشنهاد مطالعه: سبد پیشنهادی سهام بورس تهران

محاسبه ضریب بتا در نماد «شبندر»

با کلیک کردن روی گزینه ای که در شکل بالا مشخص شده است می‌توانید فایل اکسل مربوط به قیمت را دانلود کنید.

بعد از دانلود فایل اکسل اطلاعات مربوط به قیمت، فقط اطلاعات مربوط به قیمت پایانی در شبندر و مقدار عددی شاخص به همراه تاریخ آن‌ها را نگه دارید. در شکل زیر می‌توانید فایل اکسل نمونه برای محاسبه ضریب بتا را ببینید.

محاسبه ضریب بتای نماد شبندر

در مرحله بعد برای محاسبه ضریب بتای نماد شبندر باید بازده قیمت این سهم را برای هر روز محاسبه کنید. با استفاده از فرمول زیر می‌توانید بازده سهام در اکسل را برای هر روز به صورت جداگانه به دست بیاورید.

بازده سهام در اکسل

در شکل زیر می‌توانید نحوه نوشتن فرمول بازده سهام در اکسل را ببینید.

نحوه نوشتن فرمول بازده سهام در اکسل

حالا به همین روش میزان بازده شاخص کل را حساب می‌کنیم.

بازده شاخص کل

حالا با به دست آمدن بازده سهام و بازده بازار به راحتی می‌توانید فرمول محاسبه ضریب بتا را در اکسل وارد کنید.

فرمول محاسبه ضریب بتا

در این مثال، عدد ۱.۷۷ به عنوان ضریب بتا سهام شبندر به دست آمد. این به این معنی است که میزان نوسان شبندر ۷۷ درصد بیشتر از شاخص کل و هم جهت با آن است. البته زمان ۳ ماه برای محاسبه ضریب بتا کافی نیست و شما می‌توانید از دیتاهای مربوط به یک تا سه سال استفاده کنید.

محاسبه ضریب بتا

نکته : به هنگام محاسبه ضریب بتا باید از داده های تعدیل شده قیمت استفاده کنید. یعنی تغییرات قیمت پس از افزایش سرمایه و سود نقدی را نیز در نظر بگیرید.

یک نمونه از محاسبه ضریب بتای سبد سهام یا پرتفوی

برای محاسبه ضریب بتا سبد سهام باید از میانگین ضرایب بتای آن‌ها استفاده کنید. البته باید این میانگین را با توجه به درصد سهام از کل پرتفوی خود حساب کنید. فرمول محاسبه ضریب بتا پرتفوی بورسی در شکل زیر مشخص شده است.

یک نمونه از محاسبه ضریب بتای سبد سهام یا پرتفوی

فرض کنید دو سهم الف و ب را در پرتفوی خود دارید و ارزش سهم الف در پرتفوی شما ۱۲۰ میلیون و ارزش سهم ب در پرتفوی شما ۲۸۰ میلیون است.

ارزش سهام الف و ب

در این صورت برای به دست آوردن درصد سهام الف از پرتفوی باید از محاسبات زیر استفاده کنید:

به دست آوردن درصد سهام الف

درصد سهام ب از پرتفوی نیز برابر است با:

درصد سهام ب

حالا می‌توانید با داشتن ضریب بتا سهم الف و ب و میزان درصد آن‌ها، ضریب بتا پرتفوی بورسی خود را به دست بیاورید.

ضریب بتا پرتفوی بورسی

کاربرد ضریب بتا در بورس چیست؟

ضریب بتا، معیاری است که سرمایه گذاران می‌توانند با استفاده از آن مقدار ریسک و بازدهی سهم خود را نسبت به حرکت کلی بازار بسنجند. به عبارت دیگر با محاسبه ضریب بتا، سهامداران می‌توانند بفهمند در ازای قبول کردن چه مقدار ریسک، به بازدهی متناسب با آن می‌رسند. در واقع اگر این گفته که ریسک در بورس، احتمالِ کم شدن ارزش سهام است را بپذیرید، ضریب بتا معیار مناسبی برای اندازه گیری ریسک به حساب می‌آید. برای به دست آوردن اطلاعات بیشتر درباره ضریب بتا می‌توانید به این مقاله رجوع کنید.

  • سهامی که بیشتر از شاخص کل نوسان داشته باشد، ضریب بتای بزرگتر از یک دارد.
  • سهامی که کمتر از شاخص کل نوسان داشته باشد، ضریب بتای کمتر از یک دارد.
  • سهامی که ضریب بتای بیشتر از یک دارد، ریسک بیشتری دارد اما پتانسیل بازدهی آن هم بیشتر است.
  • سهامی که ضریب بتای کمتر از یک دارد، ریسک کمتری دارد اما پتانسیل بازدهی آن هم کمتر است.

پیشنهاد ویژه: آموزش رایگان بورس تهران

علت محاسبه ضریب بتا در بورس چیست؟

ضریب بتا، میزان ریسک سیستماتیک را نشان می‌دهد. ریسک سیستماتیک به نوعی از ریسک گفته می‌شود که در نتیجه شرایط سیاسی و اقتصادی در جامعه رخ می‌دهد و غیرقابل اجتناب است. در نقطه مقابل این ریسک، ریسک غیرسیستماتیک وجود دارد که عمدتا به نحوه عملکرد شرکت‌های بورسی و نحوه مدیریت و سودسازی آن‌ها برمی‌گردد. ریسک غیرسیستماتیک با تنوع بخشیدن به پرتفوی بورسی، قابل اجتناب است اما به دلیل این که نمی‌توان از ریسک سیستماتیک جلوگیری کرد، باید به نحوی آن را محاسبه کرد، تا پیش از خرید سهام از میزان ریسکی که قرار است قبول کنیم، اطلاع داشته باشیم.

محاسبه ضریب بتا با داشتن داده‌های مربوط به قیمت و شاخص کل در بورس به راحتی قابل انجام است. شما می‌توانید از فرمول‌های اکسل ضریب بتا در بورس استفاده کرده و ضریب بتا سهام مورد نظر خود را به دست بیاورید. اگر هم می‌خواهید ضریب بتا پرتفوی خود را به دست بیاورید، می‌توانید با استفاده از فرمولی که به آن اشاره کردیم ابتدا درصد هر سهام را در پرتفوی خود حساب کرده و سپس از ضرایب بتای آن‌ها میانگین بگیرید.

سوالات متداول

۱- نحوه محاسبه ضریب بتا چگونه است؟

فرمول محاسبه بتا از تقسیم کواریانس بازده سهام و بازار بر واریانس بازار به دست می‌آید. این فرمول به زبان ساده در مقاله به همراه مثال توضیح داده شده است.

۲- آیا می توان از ضریب بتا برای پرتفوی بورسی استفاده کرد؟

بله. با استفاده از فرمولی که در متن مقاله به آن اشاره کرده‌ایم امکان محاسبه ضریب بتا پرتفوی بورسی وجود دارد.

۳- اطلاعات مربوط به قیمت برای محاسبه ضریب بتا را از کجا می توان تهیه کرد؟

شما می‌توانید اطلاعات مربوط به قیمت را از سایت‌های tseymc.com ، tse.ir و یا سایت fipiran.com به دست بیاورید.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.